Günümüzde şehirler öyle hızlı büyüyor ki, doğaya ait birçok alan neredeyse gözümüzün önünde yok oluyor. Eskiden kuşların yuva yaptığı ağaçlar, çayırların arasında özgürce dolaşan böcekler ve sulak alanlardaki küçük canlılar, şimdi beton ve asfaltın arasında kayboluyor. Bu durum yalnızca insanlar için değil; şehirde sessizce var olmaya çalışan pek çok canlı için de ciddi bir tehdit oluşturuyor. Doğal alanların azalması, ekosistemin dengesini bozarken, kuşlardan böceklere ve küçük memelilere kadar pek çok türün yaşam alanını kısıtlıyor. Ancak şehirler doğayı tamamen kaybetmek zorunda değil. Doğru planlama, bilinçli tasarım ve küçük dokunuşlarla şehirlerde yaban hayatına yer açmak mümkün.
Bakırköy Botanik Parkı: Şehrin Yeşil Nefesi
İstanbul’un Avrupa Yakası’nda yer alan Bakırköy Botanik Parkı, bu konuda örnek teşkil eden bir alan. Park, sadece yürüyüş yolları ve rengârenk çiçek bahçeleriyle değil, aynı zamanda doğaya duyarlı tasarımıyla da öne çıkıyor.Park yöneticileri, kuşlar ve kelebekler için özel bitkiler seçiyor; böylece ilkbahar geldiğinde park adeta bir kelebek yolu gibi canlanıyor. İnsanlar yürürken etraflarında süzülen kelebekleri ve parkta cıvıldayan kuşları izleyebiliyor, şehir hayatının stresinden kısa bir süreliğine uzaklaşabiliyor.
Parkın içinde yer alan küçük göletler, doğal taş kümeleri ve su birikintileri, kurbağalar, sucul böcekler ve diğer küçük canlılar için güvenli yaşam alanları sunuyor. Aynı zamanda park, sadece insanların dinlenebileceği bir alan değil; farklı türlerin birlikte var olabildiği canlı bir ekosistem oluşturuyor. Kuş yuvaları ve arı otelleri de, şehirde giderek azalan türler için önemli sığınaklar sağlıyor. Arılar, bitkilerin tozlaşmasına yardımcı olarak ekosistemin devamlılığını sağlarken, kuşlar da yuvalarında güvenle yaşayabiliyor. Böylece park, hem insanlar hem de doğadaki canlılar için değerli bir yaşam alanına dönüşüyor.
Çocuklar İçin Doğa Deneyimi
Bakırköy Botanik Parkı, çocuklar için de keşif dolu bir alan sunuyor. Kentte büyüyen bir çocuk, burada bir kelebeği yakından görebilir, bir kuşun yuvasını inceleyebilir veya bitkilerin mevsimlere göre nasıl değiştiğini gözlemleyebilir. Bu tür deneyimler, çocukların doğayla bağ kurmasını sağlıyor ve çevre bilincini eğlenceli bir şekilde kazandırıyor. Yetişkinler için de park, şehir gürültüsünden uzaklaşıp kısa bir mola verilebilecek sakin bir alan sunuyor. Doğal bir ortamda yürümek, kuş cıvıltılarını dinlemek ve yeşilin içinde vakit geçirmek, şehir hayatının stresini azaltıyor ve ruhu dinlendiriyor.
Şehir Ekosistemine Katkı ve Farkındalık
Bütün bu düzenlemeler, şehirlerde yaban hayatına alan açmanın sandığımız kadar zor olmadığını gösteriyor. Doğru bitkiler, su alanları ve barınaklar, şehir parklarını hem insanlar hem de diğer canlılar için yaşanabilir hâle getiriyor. Şehirlerde çatılar, balkonlar ve boş arsalar da küçük ekosistemlere dönüştürülebilir; arılar, kelebekler ve kuşlar bu alanlarda da yaşam bulabilir. Böyle küçük müdahaleler, şehirde doğa ve insan arasındaki görünmez bağı güçlendiriyor.
Ayrıca bu tür projeler çevresel farkındalığı artırıyor. İnsanlar parkları kullanırken doğayı daha yakından hissediyor, çocuklar ise teorik bilgiyi deneyimleyerek pekiştiriyor. Küçük göletler, taşların arasındaki canlılar, arı otelleri ve kuş yuvaları; tüm bu detaylar şehir ekosisteminin canlı kalmasını sağlıyor. Şehirlerde yaban hayatına yer açmak, sadece ekolojik bir gereklilik değil; yaşam kalitesini yükselten bir yatırım.
Gelecekte, daha fazla park, bahçe ve ekolojik düzenleme ile şehirler, insanların ve doğadaki canlıların bir arada huzur içinde yaşayabileceği alanlara dönüşebilir. Bu yaklaşım, şehir planlamasında doğa ile insanı bir araya getirmenin ne kadar mümkün ve faydalı olduğunu gösteriyor. Hem bugünün hem de yarının şehirleri için böyle projeler büyük bir kazanım sağlıyor ve şehir yaşamını daha dengeli hâle getiriyor.
Kaynakça
1. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. (2022). Bakırköy Botanik Parkı Tanıtımı.
https://www.bakirkoy.bel.tr/bakirkoy/botanik-parki
2. European Commission. (2020). Nature-based solutions: bringing nature back into cities.
